Verplichting voor deponeren van jaarverslag

De kamer van Koophandel moet haar werk eens gaan afmaken. Jaren geleden is het Stichtingen en Verenigingen Register vervallen. Alle stichtingen en verenigingen zijn toen in het gewone handelsregister opgenomen. Maar niet onder dezelfde voorwaarden. Dat moet nu eindelijk gaan veranderen; ook stichtingen en verenigingen moeten een doelomschrijving krijgen en een zinnige codering.

De prima website van de Kamer van Koophandel bevat erg veel goed gesorteerde en gerangschikte informatie, die bovendien op moderne wijze ter beschikking wordt gesteld. Vooral de online in te vullen formulieren zijn erg handig. Maar ook het abonneesysteem, dat gebaseerd is op het uitsluitend betalen voor het gebruik en geen vaste kosten kent, is prima.

Eén ding is echter al jaren slecht geregeld; de informatievoorziening rondom stichtingen en verenigingen. Kan men bij bedrijven sorteren en zoeken op een goede codering, bij stichtingen en verenigingen niet. Bij een uittreksel van de KvK staat bij bedrijven een doelomschrijving, bij stichtingen en verenigingen niet. Kan men bij (de meeste) bedrijven de gedeponeerde jaarcijfers inkijken via het register, bij stichtingen en verenigingen niet.

Gezien het snel groeiende aantal stichtingen en verenigingen is het van belang dat de informatievoorziening rondom deze groep rechtspersonen ook gaat groeien.

Te vaak wordt als rechtspersoon de stichting gekozen omdat er, naast andere voordelen, ook weinig verplichtingen aan vastzitten. De wetgever heeft hier dus ook nog een schone taak liggen. Als de wetgever dan werkt aan het verplicht stellen van de deponering van jaarrekeningen voor stichtingen en verenigingen kan de KvK de website vast gaan aanpassen.

Er zijn allerlei redenen aan te voeren om niet alle stichtingen en verenigingen te verplichten om al hun gegevens te moeten openbaren. Maar vooral de organisaties die met gemeenschapsgeld opereren, of de organisaties die een belastingvoordeel genieten, zouden meer verplichtingen opgelegd moeten krijgen. Aangezien dat het merendeel van de ruim 250.000 stichtingen en verenigingen betreft die ingeschreven zijn, op een register van circa 1,4 miljoen, lijkt aanpassing van de huidige situatie een redelijke vraag.

Een voorbeeld. Een organisatie die actief is voor weeskinderen in een ver en vreemd land. Deze club schrijft zich in bij de KvK en stuurt een brief naar de Belastingdienst. In die brief verzoekt zij om rangschikking als algemeen nut beogende instelling (artikel 24, lid 4 Successiewet 1956). Is dat eenmaal gedaan, en dat is niet moeilijk want de eisen zijn (te) laag, dan kan men geld gaan werven voor het goede doel. Door de fiscale status hoeft de organisatie nooit meer dan 11 procent belasting te betalen.

De gever die van deze organisatie hoort en eens via de KvK meer informatie wil opvragen, komt van een koude kermis thuis; niets te vinden. Alleen een naam, adres, postcode, woonplaats en wat nadere gegevens. Daarnaast een rijtje bestuurders en klaar is Kees. Meer is er niet te vinden en meer is er niet te krijgen.

Stichtingen en verenigingen hoeven dus nergens in het openbaar zichtbaar te maken wat ze doen en hoe dat financieel in elkaar zit. Met name voor organisaties in de gezondheidszorg maar ook in ontwikkelingssamenwerking en andere velden kan het geen kwaad om de beschikbare gegevens ter beschikking te stellen op een neutrale plaats: de Kamer van Koophandel.

Nu is het verkrijgen van een jaarverslag soms een zeer moeilijke zaak. Vaak zijn stichtingen en verenigingen heel laat met het maken, laat staan het beschikbaar stellen, van hun jaarverslag. Zo lang er in dit traject nog geen wettelijke verplichtingen zijn vastgelegd - zoals aangegeven zou dat wel moeten gaan gebeuren - zou de KvK, voor de organisaties die dat willen, in ieder geval moeten gaan wijzen op de mogelijkheid om hun gegevens aan te vullen met zaken als een doelomschrijving en een de deponering van een jaarverslag.

Verder zou de KvK moeten beginnen met het aanmaken van een zinvolle codering voor stichtingen en verenigingen. Daarnaast zou het natuurlijk zinvol zijn als inschrijvers zich kunnen laten indelen op basis van een aantal criteria, bijvoorbeeld de geografische locatie(s) waar men actief is et cetera.

Dan pas komt de inhoud van het register in overeenstemming met het niveau waarop het momenteel beschikbaar wordt gesteld.

HENK VAN STOKKOM

Henk J.Th. van Stokkom is verbonden aan VanStokkom Management & Advies, Dordrecht.